03 11 2026
Zgromadzenie Ogólne sędziów TK za nami. Ciąg dalszy piątku i wczorajszego wpisu o kworum.
Wczoraj pisałam, że jeśli nikt z drugiej grupy nie przyjdzie, na sali będzie ośmioro sędziów i że stąd bierze się propozycja liczenia kworum od 12. Tak się stało. Przyszło ośmioro sędziów wybranych przez Sejm obecnej kadencji. Zgromadzenie przegłosowało wykładnię, zgodnie z którą ma kworum, uchwaliło plan dochodów i wydatków TK na 2027 roku oraz wylosowało składy sądu dyscyplinarnego i rzeczników.
Co na to przepisy:
1. Od czego liczy się kworum
Art. 8 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK: Zgromadzenie podejmuje uchwały „w obecności co najmniej 2/3 ogólnej liczby sędziów Trybunału”. Ile to jest, mówi ta sama ustawa w art. 3: „W skład Trybunału wchodzi piętnastu sędziów”. Tak samo Konstytucja w art. 194 ust. 1. 2/3 z 15 to 10.
2. Argument z art. 6 ust. 1
Zwolennicy liczenia od 12 powołują się na art. 6 ust. 1: Zgromadzenie tworzą „urzędujący sędziowie Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta”. Skoro prezes i wiceprezes nie urzędują, nie należy ich liczyć.
Problem: art. 6 ust. 1 mówi, kto tworzy Zgromadzenie, a art. 8 ust. 1 mówi, od jakiej liczby liczy się kworum. To dwa różne pojęcia: „urzędujący sędziowie” i „ogólna liczba sędziów Trybunału”. Gdyby kworum miało być liczone od członków Zgromadzenia, art. 8 ust. 1 tak by stanowił. Nie stanowi.
Poza tym art. 6 ust. 1 zawiera także wymóg ślubowania wobec Prezydenta, a to, jak go rozumieć w odniesieniu do części obecnych dziś sędziów, jest przedmiotem odrębnego sporu. Kto opiera kworum na tym przepisie, musi zmierzyć się z nim w całości.
3. Argument z ułamka
Na Zgromadzeniu padł argument, że skoro ustawa określa kworum ułamkiem, to konkretną liczbę oblicza się „na dany dzień”, od sędziów, którzy w danym momencie mogą brać udział w obradach.
Problem: ułamek określa proporcję, a nie podstawę. Podstawę, czyli ogólną liczbę sędziów Trybunału, ustawa podaje wprost w art. 3. To 15, niezależnie od dnia.
4. Czy można tu sięgnąć po wykładnię celowościową?
W komentarzach przed Zgromadzeniem pojawiał się argument z celu, czyli ciągłości działania Trybunału. Problem w tym, że nie jesteśmy w obszarze, w którym taka wykładnia jest dopuszczalna. Art. 7 Konstytucji stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Organowi wolno tylko to, na co prawo wyraźnie pozwala, a kompetencji nie można domniemywać ani wyprowadzać z celu. Obniżenie podstawy kworum z 15 do 12 to w praktyce przyznanie mniejszej grupie sędziów kompetencji do działania za cały organ. Ciągłość działania organu jest wartością konstytucyjną, ale nie jest normą kompetencyjną.
5. Kworum przegłosowane
Zgromadzenie samo przegłosowało, że ma kworum. Tyle że kworum jest warunkiem, żeby w ogóle można było ważnie głosować. Nie da się go ustalić głosowaniem, które samo tego kworum wymaga.
Wniosek: z przepisów wynika wprost, że kworum Zgromadzenia Ogólnego TK wynosi 10. Dzisiejsze uchwały zostały podjęte w obecności 8 sędziów, więc tego wymogu nie spełniają.